باب ششم صناعات خمس كتاب ارزندهء المنطق در سه بخش تنظيم شده است : 1 . بخش اوّل : مباحث مقدماتى و بحث تصورات ؛ شامل سه باب . 2 . بخش دوم : پيرامون تصديقات ؛ شامل : قضايا و حجّت از لحاظ هيئت . 3 . بخش سوم : مبحث صناعات خمس كه مشتمل بر يك باب ( صناعات خمس ) است در كتب متداول درسى حوزه‌هاى علميه از قبيل شرح شمسيه و حاشيهء مولى عبد اللّه بسيار كوتاه بيان شده است . برخى فلاسفهء بزرگ معاصر گفته‌اند كه صناعات خمس به منزلهء واجب و بقيه مباحث به منزلهء نفل و مستحب است . با اين حساب بايد گفت : ترك واجب كرده و سنّت به جا مىآوريم . و متقابلا در مباحث قضايا و بيان موجهات بسيطه و مركّبه ، سپس بيان نقائض آنها ، عكوس مستوى ، عكس نقيض و ترسيم جدول‌هاى بسيار پيچيده و دقيق ، حداكثر تلاش خود را به كار برده‌اند ، بدون اين‌كه ضرورتى داشته باشد . مرحوم مظفر ( ره ) در اين قسمت‌ها راه وسط را پيموده و مباحث قضايا را به مقدار لازم عنوان كرده‌اند و در مباحث صناعات خمس ، با بيانى منقّح و گويا مباحث اين بخش را عنوان كرده‌اند كه به فضل الهى آن را شرح خواهيم كرد . تمهيد مىدانيم كه هدف از رعايت قواعد منطق ، حفظ ذهن از خطاى در فكر و انديشه است . خطاى فكر در مقام استدلال از دو جهت امكان‌پذير است ، به عبارت ديگر : انسان متفّكر هنگام انديشه و استدلال از دو ناحيه پيوسته مورد تهديد و در معرض خطر است كه شايد گامهاى انديشهء او لغزيده و به درّه‌هاى مخوف خطا و بيراهه سقوط كند و قواعد منطق ، فكر را از هردو ناحيه بيمه مىكند : 1 . ناحيهء هيئت و شكل استدلال چنين نيست كه هر انسانى به هر نحوى كه دلخواه او است قياس ترتيب داده ، صغرى و كبرى چيده و به نتيجهء مطلوب دست يابد ، بلكه بايد به افكارش سامان داده و آنها را در قالب‌هاى صحيح منطقى بريزد و قواعد منطقى را از حيث هيئت و شكل مراعات كند ( از قبيل ايجاب صغرى ، كلّيت كبرى ، تكرّر اوسط لفظا و معنا و . . . ) تا